Thuê Người Dưới 18 Tuổi Làm Thêm: Được Và Không Được

Đầu hè, một bạn học sinh 16 tuổi đến quán hỏi: "Anh ơi quán còn tuyển phục vụ không ạ?" Bạn ấy nhanh nhẹn, lễ phép, và quán đang thiếu người ca tối. Nhận thì có được không? Có cần giấy tờ gì? Ca đóng cửa đến 23 giờ có xếp được không?

Câu trả lời ngắn: người từ đủ 15 tuổi được đi làm, nhưng luật đặt ra giới hạn chặt hơn so với người lớn — về giờ làm, ca đêm, nơi làm việc và giấy tờ. Nhiều quán vi phạm không phải vì cố ý, mà vì không biết. Bài viết tóm tắt những điều chủ quán, chủ cửa hàng cần biết, theo Bộ luật Lao động 2019 và Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH.

Lưu ý: đây là thông tin chung, cập nhật tháng 10/2026, không phải tư vấn pháp lý. Quy định về lao động chưa thành niên có nhiều chi tiết và danh mục kèm theo — nếu bạn định thuê thường xuyên, hãy đọc văn bản gốc hoặc hỏi luật sư, cơ quan lao động địa phương.

Tóm tắt theo độ tuổi

"Đủ 15 tuổi" tính theo ngày sinh: bạn sinh ngày 20/11/2011 thì đến ngày 20/11/2026 mới đủ 15 tuổi. Hãy xem ngày sinh trên thẻ căn cước hoặc giấy tờ tùy thân, đừng chỉ hỏi "em mấy tuổi" — và chỉ xem, không giữ bản gốc.

Từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi: trường hợp quán gặp nhiều nhất

Giờ làm

Theo Điều 146 Bộ luật Lao động 2019, người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi làm không quá 8 giờ một ngày và 40 giờ một tuần.

Làm thêm giờ

Chỉ được làm thêm giờ trong những nghề, công việc thuộc danh mục ở Phụ lục V của Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH. Tin tốt cho quán ăn và cửa hàng: danh mục này có công việc trong nhà hàng, quán ăn, quán cà phê (lễ tân, pha chế đồ uống, phụ bàn, phụ bếp, đầu bếp, tạp vụ) và bán hàng quần áo, giày dép, sách báo, tạp hóa. Dù vậy, hãy dùng làm thêm giờ như ngoại lệ, không phải thói quen — người làm vẫn đang ở tuổi đi học.

Làm ban đêm — điều quán hay vi phạm nhất

Ban đêm là từ 22 giờ đến 6 giờ sáng. Với người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi, danh mục nghề được làm ban đêm chỉ có biểu diễn nghệ thuật và vận động viên thể thao. Công việc phục vụ, pha chế, bán hàng không có trong danh mục làm đêm.

Nói cách khác: không xếp người dưới 18 tuổi vào ca kết thúc sau 22 giờ hoặc bắt đầu trước 6 giờ sáng — kể cả ca đóng cửa, dọn dẹp, kiểm kê cuối ngày. Một ca 18h–23h là vi phạm; ca 17h–21h30 thì không.

Công việc và nơi làm việc bị cấm

Điều 147 Bộ luật Lao động 2019 cấm sử dụng người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi làm một số công việc (như mang vác nặng vượt quá thể trạng, tiếp xúc hóa chất độc hại, công việc nguy hiểm…) và làm việc tại một số nơi, trong đó có:

• Quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, sòng bạc (casino);
• Khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, xoa bóp;
• Điểm kinh doanh xổ số, dịch vụ trò chơi điện tử;
• Công trường xây dựng, cơ sở giết mổ gia súc, nơi làm việc dưới nước, dưới lòng đất, trong hang hầm.

Danh mục chi tiết công việc bị cấm nằm trong các phụ lục của Thông tư 09/2020. Nếu quán của bạn nằm trong khách sạn, nhà nghỉ hoặc có phòng karaoke, hãy hỏi tư vấn trước khi nhận người dưới 18 tuổi.

Mức phạt không nhỏ: sử dụng người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi làm công việc hoặc tại nơi làm việc bị cấm có thể bị phạt từ 50 đến 75 triệu đồng với cá nhân, và gấp đôi với tổ chức (nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự).

Từ đủ 13 đến dưới 15 tuổi

Hầu hết quán ăn, cửa hàng không nên nhận nhóm tuổi này, vì điều kiện rất chặt:

• Chỉ được làm công việc nhẹ theo danh mục do Bộ ban hành (Thông tư 09/2020).
• Tối đa 4 giờ một ngày, 20 giờ một tuần; không làm thêm giờ, không làm ban đêm.
• Hợp đồng phải bằng văn bản, ký với người đại diện theo pháp luật (thường là cha mẹ) và người làm.
• Phải bố trí giờ làm không ảnh hưởng đến việc học.

Dưới 13 tuổi

Chỉ được làm một số công việc nghệ thuật, thể dục thể thao theo khoản 3 Điều 145 Bộ luật Lao động 2019, với điều kiện không làm tổn hại sự phát triển của trẻ. Với quán ăn, cửa hàng, không nhận nhóm tuổi này.

Giấy tờ phải có khi nhận người dưới 18 tuổi

1. Văn bản đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ (với người từ đủ 15 tuổi), hoặc hợp đồng ký với người đại diện (với người dưới 15 tuổi). Văn bản đồng ý nên ghi rõ: tên người làm, ngày sinh, tên và địa chỉ quán, công việc, giờ làm, mức tiền công, thời gian làm, chữ ký và số điện thoại của cha mẹ.
2. Hợp đồng hoặc thỏa thuận về công việc, giờ làm, tiền công. Hợp đồng dưới 1 tháng thông thường có thể thỏa thuận bằng lời, nhưng ngoại lệ là người dưới 15 tuổi — phải bằng văn bản. Với người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi, dù việc ngắn ngày, vẫn cần văn bản đồng ý của cha mẹ như ở trên.
3. Sổ theo dõi riêng cho người lao động chưa thành niên, ghi: họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả các lần kiểm tra sức khỏe định kỳ — và xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Với quán nhỏ, một cuốn sổ hoặc một trang bảng tính riêng là đủ.
4. Khám sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng một lần nếu người làm làm lâu dài.

Ngoài ra, luật yêu cầu người sử dụng lao động tạo cơ hội để người chưa thành niên được học văn hóa, học nghề — với người làm thời vụ, ít nhất là xếp ca không trùng giờ học, giờ thi.

Tiền công: không được trả thấp hơn vì "còn nhỏ"

Người dưới 18 tuổi làm cùng việc thì được trả không thấp hơn mức lương tối thiểu theo giờ của vùng, như mọi người khác — xem bài lương tối thiểu theo giờ và cách tính lương làm thêm. Không có quy định nào cho phép trả thấp hơn vì tuổi. Cách trả rõ ràng, có bảng công, xem bài trả lương nhân viên thời vụ minh bạch.

Ví dụ: quán cà phê mở đến 23 giờ nhận một bạn 16 tuổi làm hè

• Kiểm tra: xem thẻ căn cước, bạn đã đủ 16 tuổi. Quán không nằm trong khách sạn, không có karaoke.
• Giấy tờ: mẹ bạn ký văn bản đồng ý, ghi rõ công việc phụ bàn, ca tối thứ Sáu đến Chủ nhật, 30.000đ/giờ (ví dụ; kiểm tra mức tối thiểu của vùng). Quán ghi bạn vào sổ theo dõi riêng.
• Xếp ca: 17h–21h30, nghỉ 30 phút — 4 giờ mỗi ca, 12 giờ mỗi tuần, kết thúc trước 22 giờ. Ca đóng cửa 18h–23h xếp cho người đủ 18 tuổi.
• Ngày đầu: dặn rõ không bưng vác thùng hàng nặng, không tự xử lý khách say — xem cách dặn trong bài hướng dẫn nhân viên mới trong 1 giờ.

Checklist trước khi nhận người dưới 18 tuổi

• ☐ Đã xem ngày sinh trên giấy tờ, xác định đúng nhóm tuổi.
• ☐ Quán và công việc không thuộc danh sách bị cấm (bar, karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, xoa bóp, xổ số, trò chơi điện tử, mang vác nặng…).
• ☐ Có văn bản đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ (hoặc hợp đồng ký với người đại diện nếu dưới 15 tuổi).
• ☐ Ca làm không quá 8 giờ/ngày, 40 giờ/tuần (dưới 15 tuổi: 4 giờ/ngày, 20 giờ/tuần).
• ☐ Không có ca nào sau 22 giờ hoặc trước 6 giờ sáng.
• ☐ Đã ghi vào sổ theo dõi riêng.
• ☐ Tiền công không thấp hơn mức tối thiểu theo giờ của vùng.
• ☐ Ca làm không trùng giờ học, giờ thi.

Nguồn tham khảo

• Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH về lao động chưa thành niên — Caselaw
• Thời gian làm việc của người lao động từ 15 đến dưới 18 tuổi — Thư viện Pháp luật
• Quán karaoke, bar có được sử dụng người lao động dưới 18 tuổi không? — Thư viện Pháp luật
• Quy định về sử dụng lao động là người chưa thành niên — Tạp chí Luật sư Việt Nam